SỐ LƯỢT TRUY CẬP

3
5
2
8
8
8
1
BẠC LIÊU - HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN Thứ Hai, 21/10/2013, 12:55

Đờn ca tài tử trường tồn theo năm tháng

Có thể nói ngay rằng Đờn ca tài tử đặc sản miền quê hương sông nước miệt vườn Nam bộ bắt đầu mầm móng từ những làn điệu dân ca, hò đối đáp đến Dạ cổ hoài lang, nghệ thuật sân khấu cải lương…nay đang thịnh hành giữa những thành phố công nghiệp hiện đại. Gần đây các nghệ nhân đờn và nghệ nhân ca Nam bộ nói chung và nói riêng ở Bạc Liêu vui mừng khôn xiết bởi tất cả đã sẵn sàng để đón nhận danh hiệu cao quý mà UNESCO tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục thế giới sắp tới sẽ công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại. Đây là cơ hội và thách thức của các nghệ nhân đờn và nghệ nhân ca có dịp thi thố tài năng không chỉ trong nước mà còn còn có dịp mở rộng tầm nhìn và so tài với các nghệ nhân nước ngoài. Đồng thời cũng đang trăn trở lo lắng làm gì để tiếp tục phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử Bạc Liêu trường tồn trong thế kỷ XXI.

Được biết, gần đây các Trung tâm văn hóa từ tỉnh huyện, thành phố xúc tiến mở các lớp dạy học ca những bài cơ bản, tổ chức các cuộc Liên hoan, thi tiếng hát Đồng quê… trong quá trình đó đáng lưu ý là các lò đào tạo xem ra muốn hụt hơi bởi các chương trình giáo án không đồng nhất về nhạc lý giữa nghệ nhân đờn với thầy dạy ca. Những thông điệp phát ra từ các cuộc thi còn để lại nhiều vấn đề bàn cải, tranh luận, có thí sinh cho rằng thầy dạy là như thế, còn hội đồng nghệ thuật thì bảo rằng hát như vậy là chưa chuẩn. Rõ ràng là Đờn ca tài tử thấy dễ mà không dễ chút nào thậm chí quá khó đối với những thí sinh muốn “tầm sư, học đạo” e rằng không đủ cơm, đủ gạo để theo thầy, học bạn.

Tài tử là những cuộc chơi đầy phong lưu tao nhã. Người đờn thì phải có người ca. Người đờn phải hay, ca từ phải đẹp, người ca phải giỏi tất cả cái nhạc điệu tâm hồn ấy hòa quyện vào nhau thì người nghe mùi mẫn không thể muốn rời, mỗi người mỗi vẽ làm cho những cuộc chơi trở nên vô cùng hứng thú, các nghệ sỹ, nhạc sỹ tài danh trên sân khấu cải lương trước năm 1975 cũng đều xuất thân từ những lò dạy đờn ca tài tử miệt vườn Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cần Đước, Bạc Liêu…Nghĩa là trước khi trở thành nghệ sỹ, nhạc sỹ tài danh họ là dân chơi tài tử nên họ nắm bắt rất vững vàng tiết tấu nhạc điệu, có phong cách rất riêng mười phân vẹn mười thể hiện trong tiếng nhạc, lời ca làm say đắm giáo hóa lòng người. Xưa kia tiếng đờn của Thạch Sanh làm rung động lòng Công chúa, làm cho cái ác của Lý Thông bổng chốc hóa thành hư vô. Và Thi Nại Ngọc cũng đã dùng tiếng đờn của mình làm cho quân thù khiếp sợ phải bỏ giáo, nộp gươm xin hàng… Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ xâm lược nhiều Cô, chú kể lại rất nhiều những mẫu chuyện đời thường nhưng cũng rất dễ trở thành những giai thoại trên bước đường hành quân đi đến đâu cũng tay súng, tay đờn, vừa đánh giặc, vừa tuyên truyền thông qua các chủ đề: “Dậy mà đi”, “Hát cho dân tôi nghe”, “Lên đàng”, “Sóng trường giang”, “Hát trong những đêm không ngũ”, “Tiếng hát át tiếng bom”. Có thể khẳng định rằng các loại hình âm nhạc cổ hay tân cổ giao duyên đều mang đầy tính nghệ thuật khoa học và sáng tạo, sáng tạo trong khoa học, nên cần phải nhanh chóng bảo tồn và phát huy, phát triển. Để phấn đấu đạt được yêu cầu trên trong thời đại ngày nay với nhịp sống hối hả, bộn bề con người không thể nào thả hồn vào những cuộc chơi lãng tử với những khúc điệu lời ca dài lê thê có khi mang những” điệp khúc” lặp đi, lặp lại nhiều lần dễ nhàm chán trong các bài bản tổ đờn ca tài tử. Theo soạn giả Ngô Hồng Khanh thì việc bảo tồn phải có cải tiến, trước tiên là bài bản, lớp lang một cách hợp lý, cô đọng và hấp dẫn. Chúng ta quyết tâm bảo tồn chứ không bảo thủ, vì bởi phát triển cách tân trên cơ sở kế thừa và phát huy cái hay, cái đẹp của loại hình ca nhạc vừa dân gian, vừa bác học. Phát triển, cách tân chẳng những không “đoạn lìa, mất gốc” mà còn khẳng định tính chất kinh điển của các bản nhạc của người xưa để lại theo năm tháng đã trở thành những viên ngọc quý chúng ta có trách nhiệm giữ gìn nâng niu, trau chuốt cho sáng trong rạng rỡ đến mai sau. Có những việc nhắc lại nhưng vẫn không cũ đó là việc cần nhân rộng các mô hình trung tâm như: “gia đình đờn ca tài tử”, “dòng họ đờn ca tài tử”, “làng đờn ca tài tử”, “phố đờn ca tài tử” tập trung xây dựng các thiết chế “ấp, khóm đờn ca tài tử” tạo nên diện mạo văn hóa, văn minh tài tử có một không hai của một Bạc Liêu.

Một nền văn hóa, từng bộ môn nghệ thuật nếu luôn được coi trọng phát huy, phát triển thì nhất định sẽ có cơ hội sống mãi trong lòng mọi người, Đờn ca tài tử là một trong những đối tượng đó. Đờn ca tài tử là nghệ thuật của nhân dân, do nhân dân sáng tạo và nhân dân hưởng thụ, đồng thời nhân dân cũng là người phán xét. Cho nên mọi việc muốn tồn tại và pát triển phải dựa vào dân.

Bản sắc văn hóa nói chung và nói riêng Đờn ca tài tử cần phải có chính sách “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn” do đó cần có những định hướng đầu tư đúng đắn sát với yêu cầu thực tiễn của mỗi địa phương, làm cho quy luật và những thuộc tính vốn có của Đờn ca tài tử mang tính đại chúng, văn hóa, giáo dục và khoa học luôn được tồn tại và phát triển là một tất yếu trong cuộc sống của mỗi người hôm nay và mai sau./.

Minh Huấn


Số lượt người xem: 1270 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày