Chào mừng các bạn đến với Cổng thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bạc Liêu 

 

 

SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
5
3
7
2
6
5
Bạc Liêu, đất và người Thứ Hai, 28/10/2013, 09:50

Áo bà ba - Trang phục truyền thống của người Nam bộ

 

 

Kể từ khi cha ông ta khai phá mảnh đất phương Nam, trải qua mấy trăm năm, áo bà ba đã trở thành biểu tượng, thành tâm hồn và là kết tinh của quê hương xứ sở miền Nam. Nếu phụ nữ đất Bắc có chiếc áo tứ thân, chiếc khăn mỏ quạ, phụ nữ Huế có tà áo dài thướt tha đậm màu tím Huế, thì phụ nữ Nam bộ có chiếc áo bà ba với chiếc nón lá và chiếc khăn rằn. Bộ ba phụ kiện này đã đi kèm với nhau trở thành nét biểu trưng cho vẻ đẹp tâm hồn thanh cao cũng như nét đẹp dịu dàng và đằm thắm của phụ nữ Nam bộ. Áo bà ba mang đến cho người phụ nữ Nam bộ vẻ đẹp thuần hậu, mộc mạc, dịu dàng vùng miệt vườn của cùng sông nước Cửu Long. Áo bà ba -  nét dịu dàng, giản dị và duyên dáng ấy đã đi vào thi ca.

Ngược dòng thời gian, trở về mảnh đất Nam bộ thuở sơ khai, cùng  tìm về gốc tích của chiếc áo bà ba. Không như người Bắc mặc váy, yếm hay áo tứ thân... bộ y phục thường ngày của người Nam bộ thế kỷ XVIII là áo ngắn và quần dài. Về sau đến thế kỷ XIX đã có sự cải tiến quan trọng cho bộ y phục ban đầu ấy thành bộ y phục thông dụng mà chúng ta thấy ngày nay đó là bộ quần áo có tên bà ba.Theo nhà văn Sơn Nam thì “Bà Ba là người Mã Lai lai Trung Hoa. Chiếc áo bà ba mà người miền Nam ưa thích, vạt ngắn không bâu chính là kiểu áo của người Bà Ba”. Cụ thể hơn đó là kiểu trang phục của người "BaBa"- một nhóm người Hoa sống trên đảo Pinang thuộc Malaysia ngày nay. Một quan niệm khác lại cho rằng “Có thể áo bà ba ảnh hưởng, cách tân từ áo lá và áo xá xẩu may bằng vải buồm đen của người Hoa lao động, là kiểu áo cứng, xẻ giữa, cài nút thắt... Phải chăng do thời tiết quanh năm nóng bức, họ bỏ luôn chiếc cổ thấp của áo lá và áo xá xẩu, mang thêm áo quanh chân cổ cho chắc. Áo xẻ giữa thay vì cài nút thắt đã được làm khuy, cài nút nhựa do ảnh hưởng phương Tây”.

 

Ngày xưa, người nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long thường mặc bộ bà ba đen đi ra đồng, áo bà ba vốn là áo không cổ, thân áo phía sau may bằng một mảnh vải nguyên, thân trước gồm hai mảnh, ở giữa có hai dải khuy cài chạy dài từ trên xuống. Áo chít eo, xẻ tà vừa phải ở hai bên hông. Áo có độ dài trùm qua mông, gần như bó sát thân làm tôn lên những đường cong tuyệt mỹ của cơ thể người phụ nữ. Nút áo bà ba cũng đa dạng và biến đổi theo mỗi giai đoạn. Trước đây, người ta thường sử dụng kiểu nút áo truyền thống là nút bấm. Nhưng bây giờ, các loại nút đã được sáng tạo thêm nhiều mẫu mã làm tôn thêm điểm nhấn cho thân áo. Khi chưa có thuốc nhuộm hóa học, muốn nhuộm màu đen, màu nâu cho áo bà ba, người dân thường dùng lá bàng, vỏ trâm bầu, vỏ cây dà, cây cóc, vỏ sú vẹt hoặc trái dưa nưa (makloer)… nhuộm rồi phủ bùn để chống trôi màu. Khi có vải nhập cảng, thì lại dùng vải ú, vải sơn đầm, vải chéo go đen được sử dụng rộng rãi, vì tính tiện dụng, tối màu phù hợp với điều kiện lao động, đi lại nơi sông rạch, bùn lầy, dễ giặt và chóng khô.

Áo bà ba cách tân

Trải qua bao thăng trầm của đất nước, chiếc áo bà ba đã nhiều lần được cách tân cho phù hợp với sự vận động của cơ thể người mặc cũng như do sự thay đổi về tư duy thời trang. Chiếc áo bà ba truyền thống được các nhà thời trang cải tiến, vừa dân tộc, vừa đẹp và hiện đại hơn. Áo bà ba hiện nay không thẳng và rộng như xưa, mà được nhấn thêm eo bụng, eo ngực cho ôm sát lấy thân hình. Ngoài ra, người ta còn sáng tạo các kiểu chắp vai, cổ tay, cửa tay, riêng các kiểu cổ lá sen, cánh én, đan tôn được tiếp thu từ kiểu y phục nước ngoài. Các kiểu ráp tay cũng được cải tiến. Từ kiểu may áo cánh xưa liền thân với tay, người ta nghĩ tới cách ráp tay rời ở bờ tay áo. Vào thập niên 70, các tỉnh, thành phía Nam phổ biến kiểu ráp tay raglan, đã tạo nên vẻ đẹp hiện đại cho chiếc áo bà ba truyền thống. Hai thân áo trước và sau tách rời khỏi vai và tay áo, trong khi tay và áo lại liền từ cổ tới nách. Áo bà ba vai raglan được may rất khít, vừa vặn với eo lưng, không quá thắt như kiểu áo trước đó. Tay áo dài hơn, hơi loe, hai túi ở vạt trước được bỏ đi để tạo cho thân áo nhẹ nhõm, mềm mại hơn.

Áo bà ba Nam bộ là bộ trang phục đơn giản. Sự khiêm tốn này phù hợp với quan điểm sống của người Việt luôn đề cao sự giản dị, nền nã. Xa xưa áo theo người đi đánh giặc, giữ nước, giữ nhà, cùng Bà Định, Bà Điểm, cùng đội quân tóc dài trong phong trào Đồng Khởi. Nên thơ câu hát du dương của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh: "Chiếc áo bà ba trên dòng sông thăm thẳm. Thấp thoáng con xuồng bé nhỏ đến mong manh". Ngày nay, về vùng đồng bằng sông nước Cửu Long chúng ta vẫn nhìn thấy hình ảnh những người con gái Nam bộ ấy đảm đang khi ra đồng, mềm mại trên những chuyến đò ngang, thấp thoáng đâu đây bên những rặng dừa, gió tung tà áo bà ba trên những chiếc cầu tre lắt lẻo hay bay bổng trong từng câu hò điệu lý.

Cho đến nay, nguồn gốc xuất xứ của trang phục này vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều, có người lại cho rằng bộ bà ba Nam bộ phỏng theo y phục của các nước lân cận nhờ quá trình giao lưu văn hoá. Tuy nhiên, chúng ta phải luôn khẳng định một điều rằng dù xuất xứ như thế nào thì bộ bà ba đen, khăn rằn và nón lá đã kết hợp với nhau trở thành nét biểu trưng đặc sắc cho vẻ đẹp tâm hồn, vẻ đẹp văn hoá của người phụ nữ Nam bộ. Đặc điểm của miền đất đồng bằng sông Cửu Long là nhiều kênh rạch, thừa nắng gió nên phải áo bà ba được chít eo và xẻ tà thấp để dù có đi làm hoặc đi chơi thì nắng gió của xứ sở này chỉ đủ làm tung nhẹ tà áo, giữ vẻ e ấp kín đáo của người phụ nữ Việt Nam.

Ngày nay, từ một bộ bà ba đen ban đầu, theo thời gian sở thích và nếp sinh hoạt thay đổi dần dần nó được hoàn thiện, phong phú với đủ các cung bậc trầm bổng của màu sắc, hoạ tiết, hoa văn. Nhiều nhà thiết kế, nhà tạo mẫu có tâm huyết, muốn kế thừa và phát huy truyền thống của trang phục đã có những cải tiến, phá cách thành công để áo bà ba không những sống trong đời sống hàng ngày mà nó còn sống trên sân khấu thời trang, hoà nhịp cùng tiết điệu của cuộc sống hiện đại cùng bạn bè năm châu. Chúng ta vẫn nghe đâu đây nhịp bổng trầm câu hát “Em xinh tươi trong chiếc áo bà ba” thấy yêu sao hình ảnh quê hương mình bình yên quá đỗi. Thời gian có thể làm cho bao giá trị trong cuộc sống thường nhật thay đổi đi, nhưng đó đây trên con đường đằng đẵng, chúng ta vẫn “bắt gặp” chiếc áo bà ba như một nét hồn quê vẫn còn thấp thoáng, vẫy gọi chúng ta tìm về bên cõi nhớ với bóng hình người mẹ, người chị tảo tần, mộc mạc trong chiếc áo bà ba. Bấy nhiêu đó thôi cũng đủ dệt nên những bản hoà tấu nhẹ nhàng trầm bổng nối hai bờ quá khứ và hiện tại của chiếc áo bà ba duyên dáng./.

                                                                                                Hiếu Nghĩa


Số lượt người xem: 4359 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày